Voorbeeld: Samenvatting Technische Briefing van Debat

KIP is zeer geschikt voor het produceren van een zo compleet mogelijke weergave van een gemodereerd debat. Op 4 februari 2026 vond een zogenaamde “Technische briefing” plaats waarbij directieleden van de Belastingdienst uitleg kwamen geven over de invoering van Microsoft M365 voor de kantoorautomatisering en de implicaties met betrekking tot digitale souvereiniteit en de fiscale geheimhoudingsplicht.

We hebben KIP ingezet voor het verzorgen van een uitwerking van dit debat.

Bekijk het volledige debat van 52 minuten hieronder:

KIP heeft voor ons meegeluisterd en direct daarna een uitwerking uitgetypt. Zoals bij alle automatische transcriptie applicaties moesten we voor publicatie en verspreiding even door de tekst heenlopen om kleine foutjes er uit te halen, zoals:

  • Het controleren van de spelling van de namen van de sprekers.
  • Het controleren van de namen van plaatsen, projecten en intiatieven.
  • Het controleren op woorden die niet duidelijk werden herkend.
  • Het controleren of de attributie van de vragen goed wordt weergegeven.

Op bovenstaande punten na is er verder niets gewijzigd aan onderstaande uitwerking.

Notulen Technische Briefing Kantoorautomatisering Belastingdienst naar M365

Onderwerp: Voortgang overstap kantoorautomatisering Belastingdienst naar Microsoft 365 (M365)

Datum: [Niet vermeld in transcriptie]

Locatie: [Niet vermeld in transcriptie]

Overzicht Aanwezigen:

  • Voorzitter: Spreker 1 (Leden Vaste Kamer Commissie Financiën, tevens verbonden aan commissies Binnenlands Zaken en Digitale Zaken)
  • Directeur Bestuurlijke Politieke Zaken Ministerie van Financiën: De heer Vlot
  • Chief Information Officer & Directeur Concerns Directie Informatievoorziening en Databereikersing: De heer de Jongh
  • Chief Technology Officer & Plaatsvervangend Algemeen Directeur IV: De heer Jaarsma
  • Leden Kamer:
    • Mevrouw van Eijk (VVD)
    • De heer Oosterhuis (D66)
    • Mevrouw El Boujdaini (D66)
    • Mevrouw Kathmann (GroenLinks/PvdA)
  • Overige aanwezigen: Diverse ambtenaren van het ministerie van Financiën.

Uitgebreide Weergave Inhoudelijke Presentatie:

De briefing begon met een inleiding door de voorzitter, die de aanwezige commissieleden introduceerde en de gastsprekers voorstelde. Vervolgens gaf de heer Vlot een algemene introductie, waarin hij benadrukte dat de briefing specifiek gericht was op de kantoorautomatisering van de Belastingdienst en niet op bredere digitaliseringsvraagstukken. Hij wees ook op de formateurssituatie en gaf aan dat de presentatie tevens als voorproefje kon dienen voor toekomstige besprekingen met nieuwe bewindspersonen.

Daarna nam de heer Jongh (CIO) het woord en presenteerde hij de agenda voor de briefing. De presentatie zou zich richten op:

  • Waar de kantoorautomatisering over gaat (werkplek, e-mail, samenwerking).
  • De huidige status van de overstap naar M365.
  • De achtergrond van de besluitvorming (scenario’s bekeken, beheersmaatregelen genomen).
  • Vervolgstappen, uitdagingen en initiatieven.

Hij benadrukte dat de kantoorautomatisering primair betrekking had op e-mail en samenwerkingsruimtes, niet op de primaire processen van innen en heffen. Hij gaf context door middel van cijfers: 46.000 werkplekken (Belastingdienst, toeslagen, douane), 140 miljoen geprinte brieven per jaar, 900 systemen waarvan een groot deel on-premise in eigen datacenter. Deze systemen hebben een hoge beschikbaarheid en worden niet naar de cloud verplaatst. De overstap naar M365 is geen migratie van oude data, maar een implementatie van nieuwe functionaliteit.

De heer Jongh illustreerde het belang van deze informatie met de omvang van de Belastingdienst en het aantal systemen dat beheerd wordt. Vervolgens ging hij in op de huidige status: technisch gereed voor uitrol, pilotpopulatie actief, akkoord van directeur-generaal, ambtelijke leiding ministerie Financiën en medezeggenschap. Exit-strategie en back-up voorzieningen zijn gerealiseerd.

Daarna werd het woord overgedragen aan de heer Jaarsma (CTO), die de geschiedenis van het vraagstuk toelichtte. In 2019 werd geconstateerd dat het bestaande concept verouderd was, zowel functioneel als technisch. Onderzoek naar marktstandaarden leidde tot de conclusie dat Windows 11 en Microsoft 365 een grote acceptatie hadden. De Belastingdienst heeft zich ingeschreven op het rijksbrede contract voor kantoorautomatisering.

In 2021 is gestart met het programma om de nieuwe werkplek te realiseren. In 2024 was men klaar voor uitrol. Tijdens deze periode zijn er ontwikkelingen geweest, zoals toenemend stroomgebruik in datacenters, wat de overstap naar M365 (cloud) noodzakelijk maakte om de primaire processen te kunnen blijven huisvesten. Ook archiefwetgeving en WOO-eisen speelden een rol bij de keuze voor Microsoft 365.

De heer Jaarsma ging verder door te benoemen dat in 2025 scenario’s werden bekeken om de keuze voor M365 te valideren. De conclusie was dat continueren op de huidige koers het meest realistisch was, gevolgd door initiatieven om afhankelijkheden te verminderen.

Vervolgens gaf de heer Jongh een toelichting op de verschillende scenario’s die zijn overwogen:

  • Microsoft on-premise: Dit zou drie tot vier jaar extra kosten en vereist een nieuwe infrastructuur. Het zou niet significant meer autonomie opleveren.
  • Huidige situatie continueren: Dit zou leiden tot beperkingen van de infrastructuur en geen duurzame oplossing bieden.
  • Soevereine cloud/EU-oplossing: Deze optie is aantrekkelijk maar nog niet direct beschikbaar en zou ook enkele jaren duren voordat deze geïmplementeerd kan worden.
  • Continuering M365: De meest realistische keuze, met als tussenstap naar verdere autonomie.

De heer Jaarsma legde vervolgens uit welke maatregelen zijn getroffen om risico’s te beheersen:

  • Medewerkers trainen in veiligheid en gebruik van Microsoft 365.
  • Dataclassificatie: onderscheid maken tussen data die wel of niet in de publieke cloud mag.
  • Technische maatregelen binnen Microsoft 365 (encryptie).
  • Additionele afspraken met leverancier (EER-opslag, exitstrategie, backup).
  • Backup strategie: dagelijkse backups naar eigen datacenter.

Tot slot presenteerde de heer Jongh de initiatieven en uitdagingen rondom het reduceren van afhankelijkheden:

  • Uitdagingen: Beperkingen infrastructuur/stroom, afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers, complexiteit van publiek-private samenwerkingen, realistische doorlooptijden.
  • Initiatieven: Bezoek aan Sleeswijk Holstein (Duitsland) om ervaringen op te doen, verkenning EuroStack, aandacht voor initiatieven binnen Rijksoverheid, verbinding zoeken met Duitsland, continuïteit ontwikkeling Microsoft 365 beveiliging.

Vragen en Antwoorden:

Vraagsteller: Dhr. Oosterhuis (D66)

  • Vraag: Wat zijn de risico’s van de stap naar M365? Volgens mij zijn de twee hoofdrisico’s continuïteitsrisico en vertrouwelijkheidsrisico. Mijn zorg ligt vooral bij het tweede punt. In hoeverre is er toegang tot e-mail en Teams via de Cloud Act? Kan daar informatie worden opgevraagd door de Amerikaanse overheid? Welke afspraken zijn er gemaakt met Microsoft om dit te beperken?
  • Antwoord (De heer Jongh & De heer Jaarsma): Er bestaat een mogelijkheid dat de Amerikaanse overheid meekijkt, mede dankzij de Cloud Act. Beheersmaatregelen zijn getroffen, waaronder trainingen voor medewerkers, dataclassificatie, werkinstructies, technische maatregelen binnen M365 (encryptie) en additionele afspraken met Microsoft (opslag in EER, exitstrategie). Volledige mitigatie van het risico is niet mogelijk. Backupvoorzieningen zorgen ervoor dat data lokaal kan worden hersteld.

Vraagsteller: Mevrouw Kathmann (GroenLinks/PvdA)

  • Vraag: Hoe kijkt u naar het coalitieakkoord, waarin herziening van het cloudbeleid wordt genoemd? Wat betekent dit voor de Belastingdienst als er wetgeving komt om de afhankelijkheid van Amerikaanse partijen terug te draaien? Bent u daar al op aan het anticiperen?
  • Antwoord (De heer Jongh): De Belastingdienst onderschrijft de urgentie en wil graag bijdragen aan een goede digitaliseringsstrategie. Het coalitieakkoord zal gevolgd worden en stappen zullen worden ondernomen om afhankelijkheden te verminderen. Een tussenstap is de huidige koers met M365, waarna verdere maatregelen kunnen worden genomen.

Vraagsteller: Mevrouw Kathmann (GroenLinks/PvdA)

  • Vraag: Is het niet zo dat we in 2021 een pizzaoven hebben neergezet en vervolgens besloten wat erin gebakken moest worden? En hoe wordt voorkomen dat dit in de toekomst weer gebeurt, zodat we echt met open vizier benchmarken en niet de markt volgen?
  • Antwoord (De heer Jaarsma): Er is inderdaad een pizzaoven neergezet in 2021, maar deze is ontworpen en klaar voor uitrol. De zorg over het volgen van de markt wordt erkend. Open source wordt gezien als een belangrijk alternatief, maar vereist leren en aanpassing van processen. Bezoek aan Sleeswijk Holstein en verkenning EuroStack zijn stappen om hieraan te werken.

Vraagsteller: Mevrouw Kathmann (GroenLinks/PvdA)

  • Vraag: Wat kunnen wij doen om de problemen met stroomvoorziening voor datacenters op te lossen, aangezien de Belastingdienst niet vooraan staat in de rij?
  • Antwoord (De heer Jongh): Er is weinig direct invloed mogelijk vanuit de Belastingdienst. Een brief naar de ACM over voorkeursposities op het net kan helpen. Het is een complex probleem dat extra hulp vereist.

Samenvatting van de vragen en antwoorden: De vragen waren vooral gericht op de risico’s van afhankelijkheid van Amerikaanse partijen, de impact van het coalitieakkoord en de mogelijkheden tot meer autonomie. De antwoorden benadrukten de genomen beheersmaatregelen, de erkenning van de urgentie en de stappen die worden gezet om afhankelijkheden te verminderen, hoewel volledige mitigatie niet altijd mogelijk is.